tolvari.net

Heather McTaggart um skólamódel síðustu þriggja alda.

Aðhald í rekstri grunnskólakerfisins er farið minna mig á anórexískan megrunarkúr. Niðurskurður og uppsagnir, áframhaldandi og sístandandi aðhaldsaðgerðir án þess að neitt komi á móti. Stærri bekkir, færri og eldri tæki, minni endurnýjun bókakostar, minnkuð afleysingaþjónusta v. veikinda, minnkuð þrif og svo má lengi telja. Eðlilegt í kreppu, mætti ætla.

Ég er ekki stjórnandi. Hef ekki þyrlusýn til að skoða heildarmyndina. En ég get sagt frá því sem ég sé, reyni og heyri. Hefst nú frásögn mín.

Strax um haustið 2008 var komin krafa á grunnskóla Reykjavíkur að hagræða í rekstri og í þeim skóla sem ég kenndi, var hagrætt í skólastofum, þrifum og algert innkaupabann sett á. Yfirvinnu vegna veikinda kennara hætt í unglingadeild. Unglingar fengu að vera í skólanum en höfðu ekkert að gera, ef kennari var veikur. Um veturinn var tilkynnt að stöðugildum yrði fækkað um 6 eða svo, skólaárið 2009 – 2010. Ég held að niðurskurðurinn hafi verið á bilinu 6 – 10%.

Síðasta vetur kenndi ég annars staðar og þar var byrjað að skera niður nú eftir áramótin 2009 – 2010. Bekkir stækkaðir og stöðugildum fækkað. Yfirvinna í lágmarki, engin afleysing fyrir veika kennara eftir hádegi á miðstigi og unglingastigi, ef forfallakennari var annars staðar upptekinn. Þar stendur til að hagræða með því að sameina bekki og fækka kennurum, eins og annars staðar. Sérkennslan tapar einhverjum prósentum af stöðum og námsráðgjöfin, sem var komin niður i 50% virðist ætla að minnka líka. Þess má geta að námsráðgjafinn er trúnaðarmaður nemenda í skólakerfinu.

Nú frétti ég það hjá fyrrum samkennara mínum í Reykjavík, að í drögum að fjárhagsáætlun borgarinnar, gerðum rétt fyrir sumarleyfi, standi til að hagræða enn um 5% í skólum borgarinnar. Hún spurði sig (og mig) hvernig eigi að fara að þessu. Hvernig á að kenna 29 krökkum í bekk á miðstigi, þar sem búast má við að 3 séu afbragsnemendur og 3 búi við náms og/eða hegðunarerfiðleika. Það er nefnilega búið að skera niður í sérkennslunni og ófaglærðum stuðningnum líka.

Grímulaus niðurskurðurinn leiðir til veikindaforfalla kennara (aukið álag og óvissa um framtíðina), námsleiða nemenda (göt í stundaskrá og skortur á merkingarbærum frítíma þegar kennsla ætti að vera), verri þjónustu við þá sem búa við námsörðugleika eða eru bráðþroska og leiðist vegna þess að þau fá ekki að stunda nám við hæfi.

Mér finnst merkilegt að fjölmiðlar láta sér málið óskylt, fjalla ekki um það. Mér finnst verra að kennaraforystan lætur heldur ekki heyra í sér. Mér finnst ógnvænlegt að hvert kennslustarf sem ég sæki um á Stórreykjavíkursvæðinu eru tugir og allt að á annað hundrað umsækjenda. Skólastjórnendur hafa úr nægu að moða, þegar ráða á í þau fáu störf sem enn má fylla. Verra er að þeir verða að halda áfram að skera á jaðra stofnana sinna eins og þau væru kýli. Jaðrarnir eru sérkennslan, námsráðgjöfin, stuðningur við nemendur, afleysingaþjónusta. Bekkir verða stærri, þeim verður ver þjónað og hætt er við að ekki verði hægt að taka á sértækum málum s.s. vanlíðan, námsörðugleikum og jafnvel félagslegum erfiðleikum fyrr en eftir dúk og disk.

Skólinn mun halda áfram að sinna hlutverki sínu, en hann mun gera það hægar og verr. Í stað þess að geta sinnt hlutverki sínu eins og bestu uppeldisfræðingar hafa kortlagt fyrir okkur, leitum við aftur til verksmiðjufyrirkomulagsins sem við, sem erum 35 ára og eldri munum svo vel. Við urðum að fólki, ekki satt? Var það vegna skólans eða þrátt fyrir hann? Lærðum við vegna þess sem okkur var sagt eða vegna þess sem við reyndum sjálf? Sjálfur læri ég best á því að kenna öðrum.

Til eru betri leiðir en gamla verksmiðjumódelið, þar sem ríkir einstefnumiðlun, rétt/röng svör við spurningum, allir þurfa að vera og verða eins og þeir sem laga sig ekki að gefnum aðstæðum detta út. Einstaklingsmiðun náms og opin skólakerfi eins og sumir skólar hafa tekið upp undanfarin ár skila árangri. Hér kemur stutt innslag um það, hvert skólinn þarf að stefna:

Íslenskir skólar hafa farið þessar leiðir en eru undir þrýstingi að fórna þeim í skjóli hagræðingar. Það er miður, því að fólk eru ekki skrúfur og boltar sem laga má að kerfinu án þess að það komi niður manneskjunni.

Við skulum sjá til, hve lengi þessi kreppa stendur yfir. Ég held að hún verði ekki yfirstaðin, fyrr en skólakerfið verður komið á “status quo ante” (sama stað og árið 2007), en ég býst við að það verði ekki fyrr en eftir 7 – 10 ár. Ekki það að mér finnist árið 2007 hafa verið hið ákjósanlegasta í íslenskri skólasögu, en það er annað mál.