Íslensku timburkirkjurnar eru dálítið sér á báti í kristninni. Bæði er það af því að þær eru úr timbri en ekki steini og af því hve litlar þær eru. Þær bergmála tíma skorts og nægjusemi. Á tímum þar sem trúræknin var mikil á heimilum og húslestrar viðhafðir á kvöldin, gátu þær ekki rúmað nema hluta safnaðar. Eðlilegt var að einhverjir sóttu messu af hverjum bæ, en ekki allir. Ekki einu sinni á jólunum, eins og sumar þjóðsögurnar bera vitni um. Sumstaðar var það einnig svo, að fólk tiltekinna bæja sótti ekki kirkju nema ákveðna messudaga.
Þannig var til að mynda á Vattarnesi við Reyðarfjörð. Maður sem hafði alist þar upp kvartaði eitt sinn við mig að prestar á uppvaxtarárum hans hefðu varla rætt um neitt nema Heilagan anda í messum. Ég spurði á móti hvenær hann hefði farið í kirkju sem barn. Á Hvítasunnu, svaraði hann, því þá var kirkjuferð á bænum.
Slíkt fólk þarf ekki kirkjur dags daglega heldur notar þær til hátíðarbrigða. Þegar kirkja brennur, eins og Krísuvíkurkirkja gerði í nótt, brennur dálítið af menningararfinum. Dálítið minnismerki um tíma sem krafði mikils af þeim sem þá lifðu. Fólkið sem reisti þessar kirkjur voru menn sem höfðu ekki mikinn efnivið til að vinna úr og ef þeir fengu greitt fyrir var það oft í byggingarefnum eða mat. Samt kunnu þeir skil á gullinsniði, pí og gátu skreytt það sem þeir skiluðu af sér.
Ólíkt öðrum byggingarmeisturum, skilja þeir lítið eftir sig þegar verk þeirra eru brunnin. Enn er hægt að sjá undirstöður Jeríkó, en timburkirkjan í Krísuvík mun ekki skilja mikið eftir sig, nú þegar hún er farin.
Ég hygg að Íslendingar hafi lært það af þessum litlu kirkjum sínum, að sinna andlegri uppbyggingu sjálfir, en bíða ekki eftir prestinum og alls ekki eftir næstu messu með það. Enda voru menn læsir, lásu postillur og prédikanir málsmetandi biskupa og presta fram eftir öldum. Þegar presturinn húsvitjaði, skráði hann um læsi og hve vel ungviðið hafði lært um kristindóm á bænum. Kenndi varla sjálfur nema fermingarkverið. Allt annað var í höndum almennings.
Kirkjuhúsin rísa og kirkjurnar brenna, fjúka eða brotna með tímanum. Eftir stendur samfélagið sem byggði þær. Eða flyst á brott.
No related posts.
Related posts brought to you by Yet Another Related Posts Plugin.
