tolvari.net

Hvað er skemmtilegra en að leika sér í tölvuleikjum? Það er að búa þá til!

Í síðasta fyrirlestri sínum talaði Randy Pausch um “head fake” sem kennsluaðferð. Hugmyndin er tekin úr ruðningi og á við það að þykjast ætla í eina átt, en fara síðan aðra. Að sóla, eins og sagt er í fótbolta. Hugmyndin er sú að segjast kenna forritun en kenna í raun sjálfstæð vinnubrögð, sögugerð, hönnun, heimspeki og allt annað sem gerist, þegar nemandi drifin af áhugahvöt (Self Managed Learner) leggur af stað í lærdóm sinn.

Þessi grein fjallar um tölvuleikjagerð í skólastarfi, en áherslan er á skapandi vinnu. Hún var fyrst birt á vef Borgaskóla í Reykjavík og er kennsluleiðbeining.

Að búa til tölvuleik

Að búa til tölvuleik er eins og að segja sögu. Leikurinn þarf að hafa upphaf, miðju og enda. Til að vera skemmtilegur þarf hann að höfða til ímyndunarafls okkar. Góður tölvuleikur byggist ekki fyrst og fremst á flottum “effectum” heldur á því að við getum sett okkur í spor þeirrar persónu eða þess hlutar sem við stýrum.

Ef þú vilt búa til tölvuleik verðurðu fyrst að búa til söguþráð, teikna hluta leikjar og geta búið til einfalda forritabúta sem sýna hvernig leikurinn á að vera. Til þess að leikur teljist skilaverkefni í skóla þar sem einkunn er gefin fyrir þarf því að skila:

• Greinagerð í ritvinnslukerfi (stutt skýrsla, með myndum)
• Lýsing á leiknum, kafla (level) fyrir kafla með tölvuteikningum og skjárskotum (kvikmyndum) í glæruforriti
• Leikjaforrit með minnst þremur köflum, þar af einn tilbúinn (hinir tveir þurfa að innihalda hluti, persónur og einhverja virkni)

Verkefnið getur gilt 20 – 60% af einkunn vetrarins. Nemendur meta sjálfir verkefni sín (1/3), fá einkunn frá félögum sínum fyrir samstarfsfýsi, ráðaþægð og hjálpsemi (1/3) og leggja verkefni sín fyrir kennara til mats (1/3).

Við vinnu sína skal nemandi hafa námsmarkmið miðstigs og/eða unglingastigs í huga og leitast við að bæta við sig kunnáttu frekar en að týna sér í smáatriðum.

Scratch

Fyrsta skrefið í forritun leikja er að finna forritunarmál við hæfi. Scratch var búið til fyrir leikskóla- og grunnskólabörn í Bandaríkjunum og er því sérlega auðlært. Það er “alvöru” forritunarmál og þjálfar nemendur í að hugsa eins og forritarar.

Scratch á að vera uppsett í tölvu skólans. Ef ekki, má sækja það (með leyfi kennara eða foreldra) á http://scratch.mit.edu. Forritið er ókeypis og mega allir deila því með hverjum sem er. Öll forrit sem þar er að finna mega allir nota og deila með öðrum (Creative Commons höfundaréttur).

Þar er einnig félagsvefur með verkum sem aðrir forritarar hafa búið til og er upplagt að skrá sig. Með því móti er hægt að sækja þangað verk til að skoða, prófa og endurbæta. Eins er hægt að hlaða þangað verkum sínum. Scratch má nota bæði á Mac og PC (Windows) tölvum.

Fyrstu skrefin í Scratch er hægt að stíga með því að horfa á skjákvikmyndina hér fyrir neðan.

Næsta mál á dagskrá er að prófa að búa til nokkra leiki eða sækja þá í leikjasafnið sem fylgdi Scratch. Þegar þú ert tilbúin(n) til þess að búa til þína eigin leiki, er rétt að byrja á næstu köflum, sögugerðinni og síðan margmiðluninni (teikning, ljósmyndun, kvikmyndun, hljóði og teiknimyndinni).

Sögugerð

sjá t.d. http://www.vintageip.com/terms-storyboard.html

Listin að segja sögu og það að setja saman margmiðlunarefni (tölvuleik) er náskylt. Hingað skaltu sækja og prenta út blað, sem auðveldar þér að setja saman sögu þína. Eins má nota glærugerðarforrit eða laus blöð til að gera þetta. En byrjaðu með autt blað og blýjant og teiknaðu!

Besti vinur leikjaforritarans er samt sem áður minnisbókin, sem við göngum alltaf með á okkur og glósum í það sem kemur í hugann *þegar það kemur í hugann*!

Ein leið til að komast að því hvort sagan er nógu góð til að geta orðið að tölvuleik, er að búa til einfaldan leik á þessu stígi. Til dæmis má búa til gagnvirkan textaleik, en margir góðir leikir byrjuðu einmitt á því formi. Nota má forritunarkerfið ADRIFT til þess, en það kostar ekkert í grunnútgáfu og lítið ef maður vill búa til leiki án takmarkana. Forritið vinnur eingöngu á Windows tölvum og verður að innsetja leikina á tölvu til að prófa þá.

Teikning

sjá t.d. http://www.vintageip.com/Term.html#glossary

Teikning á blað, teikning í tölvu. Gerð módela, sviðsmyndar … ekki það auðveldasta sem maður gerir. Sem betur fer eru til myndabankar á netinu sem veita okkur aðgang að gulli og gersemum sem þar er að finna. Fyrst er að nefna http://www.openclipart.org/ og http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:SVG – höfum í huga að ekki er sama hvaða tegundir af myndum við vinnum með. SVG formið eru vektorar og ákaflega fjölhæft form. Ef við viljum nota punktateikningar, þá er best að vista í .png formi.

Stundum er vandamálið þó ekki það að sjá fyrir sér söguna, heldur sagan sjálf! Til þess að hjálpa okkur af stað má líta í heimsókn til http://ritfaerni.nams.is.

Ljósmyndir

Góða ljósmynd má nota til ýmissa hluta í tölvuleikjum. Stundum er hægt að finna nothæfar myndir á internetinu, en þá þarf að gá að því að efnið sé löglega fengið. Einfaldast er þá að leita á Creative Commons, http://search.creativecommons.org/, Flickr (passa að þar sé tekið fram að nota megi myndefnið!) eða iStockphoto (kostar!).

Viðbúið er að maður finni ekki það sem maður ætlar að nota – þá er bara að taka eigin myndir. Hægt er að fá lánaðar stafrænar ljósmyndavélar á bókasafninu og svo er bara að finna leikara/módel/leikmuni. Photoshop í tölvum til að klippa út og vista sem .png!

Hljóð

Leikur án hljóðs er eins og litabók án lita.

Við sækjum okkur hljóð og tónlist þar sem við megum, t.d. http://www.opsound.org eða með því að leita að leita með hjálp Creative Commons, http://search.creativecommons.org/. Einnig getum við búið til okkar eigin hljóð og samtöl og tekið upp á tölvu.

Audacity er gott hljóðklippi- og blöndunarforrit er að finna á tölvum skólans og má sækja það án endurgjalds á http://audacity.sourceforge.net/. Forritið er nothæft á Mac, PC og Linux tölvum.

Alice.org

er forritunarmál sem leyfir þrívíddarheima, á borð við Sims. Hannað fyrir ungt fólk, ókeypis og tengist við önnur forritunarmál og byggir á aðferðafræði almennrar forritunar. Forritunarmálið er nothæft í Linux, Mac og Windows tölvum og góðar bækur eru til sem styðja við það.

Fyrstu skref á kidslike.info

• Stórt vélmenni kennir litlu vélmenni að sparka
• Uppbygging Alice

Miklu flóknari (enda gert fyrir háskólanemendur) er vefur Richard Baldwin, prófessor í tölvunarfræði í Austin (TX). Ef þú ert hinsvegar tilbúinn til að leggja það á þig að forrita í Alice og lesa leiðbeiningar á ensku, fylgja þeim nákvæmlega þá er þetta vefur fyrir þig!

Game Maker Language

Hér erum við komin í forritunarmál sem leyfir stærri heima og flóknari aðgerðir en Scratch. GML skrifað fyrir Windows stýrikerfið, þannig að Mac OS tölvur þurfa að vinna í Windows ham (t.d. með Bootcamp) til að geta unnið með þetta forritunarmál. Game Maker Language er að finna á http://www.yoyogames.com. Vefurinn er félagsvefur þar sem hægt er að sækja leiki sem aðrir félagar hafa búið til í GML og hægt er að setja sína eigin leiki, tilbúna eða í vinnslu.

Grunnútgáfa GML á að vera innsett á tölvum skólans, bækur um forritunarmálið (með GML og leikjum) eiga að vera til á bókasafni skólans. Grunnútgáfan er ókeypis og einnig er að finna nokkrar kennsluleiðbeiningar á vef Yoyogames. Hægt er að kaupa “Pro” útgáfu GML, en þess er ekki krafist í þessum áfanga.

Til þess að nota GML er þó nokkurrar enskukunnáttu krafist.

Heimildir og stuðningsefni

Conrad Ascland, Game Creation Software Makers (blogg) – http://www.conradaskland.com/blog/2008/02/game-creation-software-makers/

Habgood, J. & Overmars, M., The Game Maker’s Apprentice – Game Developement for Beginners, APRESS 2006 (er til á bókasafni Borgaskóla)

Wanda Dann et al., Learning to Program with Alice (2. útgáfa), 2008 – fæst í gegnum Amazo

Lewis, John, 1963-: Programming with Alice & Java, Boston (Pearson) 2009, er til í Þjóðarbókhlöðunni

Sögugerð/Storyboard – enska Wikipedia — http://en.wikipedia.org/wiki/Storyboard

Kennsluforrit Hrafnkels í Engjaskóla – http://engjaskoli.is/kennsluforrit.htm

Kennsluvefur Richard Baldwin – http://www.dickbaldwin.com