Nei, hér er ekki um okkar íslensku útrás að ræða heldur fyrirbærið “Public Domain” sem birtist m.a. í fyrirbærum eins og Wikipediu, leitarvél Creative Commons, forritabankanum SourceForge og hugverkum sem má nota, breyta, gefa, dreifa, aðlaga og jafnvel selja í nýjum umbúðum, ef því er að skipta. Nú, þegar skólakerfið verður sannarlega svelt um milljónir og jafnvel milljarða á komandi árum, verður að hugsa kennslu, tækni og tölvumál upp á nýjan leik. Ríkið hefur þegar mótað sér stefnu varðandi opinn hugbúnað og mig langar að prjóna við þær pælingar.
1. Hægt er að nýta tölvubúnað skólans mun lengur en margir ætla, t.d. með því að færa eldri tölvur af Windows yfir á Edubuntu, sem er Ubuntu Linux með kennsluviðbót. Ég hef verið að prófa sæmilega útbúna tölvu frá 2001 með því kerfi uppsettu í skólanum sem ég kenni og virðist hún vinna jafnhratt og tölva keypt 2006. Meðal forrita sem fylgja Edubuntu útgáfunni eru: Openoffice, Scribus, Gimp, Inkscape og fleiri nauðsynleg tól, ótal kennsluforrit auk þess sem veiruvarnarforrit er óþarft. Hliðstæð tölva í Windows þarf að hafa Adobe Creative Suite og Microsoft Office Pro, veiruvörn, pakki sem kostar hálfa milljón út úr búð – ef nemandi vildi geta unnið í þessum forritum heima hjá sér. Ég veit ekki hvað það kostar menntakerfið í Reykjavík, en Línuxpakkinn er ókeypis og aðgengilegur.
2. Notkun dýrra forritapakka og vanhugsuð notkun margmiðlunarefnis í skólakerfinu ýtir undir hugverkastuld. Þurfi ég að nota Adobe Photoshop í skólanum til að vinna ljósmynd og á ekki þann pakka heima (kostar um 100þús), þá er freistandi að stela honum á netinu. Því er betra að venja nemendur við notkun ókeypis hugbúnaðar strax á grunnskólastíginu og hugsa ekki um þessi dýru, keyptu og lokuðu fyrr en í háskóla í fyrsta lagi.
Google - Nákvæm leit
3. Þótt það sé leyfilegt að nota hvaða hugverk í skólastarfi, svo framarlega sem skólinn á löglegt eintak þess, má ekki sýna verk sem innihalda þau utan skólans. Þarmeð má ekki sýna þau á heimasíðu eða á skólaskemmtun þar sem aðrir en þeir sem tilheyra skólanum koma á. Því er betra að skólinn nýti sér ekki leitarvélar eins og Google umhugsunarlaust (hægt er að velja “nákvæmari leit” > “Notkunarréttur” sbr. myndin hér til hliðar). Þetta krefst auðvitað vandaðra vinnubragða og nákvæmrar heimildarfærslu. Ég hugsa samt að krakkar frá og með 6. bekk ættu að geta ráðið við að vinna á þennan hátt, sérstaklega ef kennari leyfir þeim eingöngu að nota Google á ofangreindan hátt eða notar leitarvél Creative Commons fyrir allt sem finna á.
Mig langar að lokum að benda á bók James Boyle, The Public Domain sem ókeypis en verðmætt innlegg í umræðuna um hvað má og hvað má ekki, hvað er eðlileg notkun hugverka og hvað óeðlileg. Bókin er sjálf varin Creative Commons hugverkarétti og er tekið við frjálsum framlögum vegna lesturs og notkunar.
Einskonar eftirmáli
Hvernig er hægt að hafa í grautinn ef maður gefur hugverk sín? Hvernig eru hugbúnaður á borð við OpenOffice fjármagnaður? Frjáls framlög, góður bakhjarl (t.d. í stöndugu fyrirtæki á borð við Sun) eða með þvi að höfundur fái mörg tækifæri til fyrirlestra, kennslu, ráðgjafar eða önnur, hliðstæð störf. Höfundar vinsælla forrita selja boli, bolla, húfur. Loks geta þeir sem borga fyrir opinn, ókeypis hugbúnað komið óskafídusum sínum ofar á “to-do” lista forritaranna.
Áður birt á carlos.blog.is
No related posts.
Related posts brought to you by Yet Another Related Posts Plugin.
